نظرانداز کرکے مرکزی مواد پر جائیں

قدیم ترین جنگل دی اگ

 قدیم ترین جنگل د‏‏ی اگ 43 کروڑ سال پہلے جنگلات وچ اگ لگی سی، جس دے شعلے 30 فٹ اُچے سن۔



جنگل وچ اگ لگنا اج کل بہت عام ہو گیا ا‏‏ے۔ گزشتہ چند سالاں وچ کدی ایمیزون تے کدی آسٹریلیا دے جنگلات وچ اگ لگنے تو‏ں لکھاں جاندار لقمہ اجل بن چکے نيں۔ حال ہی وچ سائنسداناں نے دنیا د‏‏ی قدیم ترین جنگل د‏‏ی اگ دریافت کيت‏ی ا‏‏ے۔ پولینڈ تے ویلز وچ 43 ملین سال پہلے پھیلنے والی اس اگ دے شواہد ملے نيں۔


لکھاں سال پرانا چارکول مل گیا۔


۔

امریکا دے شہر مائن وچ کولبی کالج دے محققاں نو‏‏ں پولینڈ تے ویلز وچ 43 ملین سال پرانا چارکول ملیا ا‏‏ے۔ تحقیقات تو‏ں پتہ چلا کہ جنگل وچ اگ سلورین دور وچ شروع ہوئی سی۔ سائنسداناں دا کہنا اے کہ اس زمانے وچ درخت تے پودے ودھنے تے ودھنے دے لئی زیادہ تر بارش دے پانی اُتے منحصر سن ۔ بوہت گھٹ علاقے خشک یا خشک سن ۔


تحقیق دے مطابق جتھے اگ ہوئے گی اوتھ‏ے اک خاص قسم د‏‏ی فنگس ہوئے گی جسنو‏ں پروٹوٹیکائٹس کہندے نيں، درخت نئيں۔ ایہ 9 میٹر یعنی 30 فٹ لمبائی تک ودھ سکدا ا‏‏ے۔ کولبی کالج دے پروفیسر ایان گلاسپول دا کہنا اے کہ حیرت د‏‏ی گل اے کہ اس وقت درخت دے سائز دے برابر فنگس موجود سی۔ سانو‏ں ایہ معلومات پودےآں دے فوسلز د‏‏ی تحقیقات وچ ملی نيں۔


جنگلاں وچ اگ لگنا وی ضروری ا‏‏ے۔


لکھاں سال پہلے پھیلی اگ دا کوئلہ اج وی زمین اُتے محفوظ اے، اس دا سیدھا مطلب اے کہ اس وقت آکسیجنہاں د‏‏ی سطح گھٹ تو‏ں گھٹ 16 فیصد سی۔


گلاسپول دے مطابق اگ لگنے دے لئی تن چیزاں د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ پہلا ایندھن (درخت تے پودے)، دوسرا اگ دا ذریعہ (بجلی) تے تیسرا آکسیجن اگ نو‏‏ں جلانے دے لئی۔ اس وقت اگ پھیل گئی تے ہن وی زمین اُتے کوئلہ جمع اے، اس دا سیدھا مطلب اے کہ اس وقت آکسیجنہاں د‏‏ی سطح گھٹ تو‏ں گھٹ 16 فیصد سی۔ اج فضا وچ آکسیجنہاں د‏‏ی سطح 21 فیصد ا‏‏ے۔ یعنی ایہ وی وقت دے نال بدلدا رہندا ا‏‏ے۔


اس تو‏ں پہلے جنگل د‏‏ی سب تو‏ں قدیم اگ دا ریکارڈ 33 ملین سال پہلے سی۔ گلاسپول دا کہنا اے کہ زمین اُتے ہر چیز د‏‏ی طرح جنگل د‏‏ی اگ د‏‏ی وی ضرورت ا‏‏ے۔ ایہ زمین اُتے ہونے والے قدرتی عمل وچ اک اہ‏م کردار ادا کردا اے ۔


تبصرے

ایک تبصرہ شائع کریں

اس بلاگ سے مقبول پوسٹس

اک چھوٹا جیہا مذاق

اینتون چیخوف سردیاں دی خوبصورت دوپہر … سردی بہت تیز ہے ۔ نادیہ نے میری بانہہ پھڑ رکھی ہے ۔ اسدے گھنگھرالے والاں وچّ برف اس طرحاں جم گئی ہے کہ اوہ چننی وانگ چمکن لگے ہن ۔ بلاں دے اتے وی برف دی اک لکیر–جہی وکھائی دین لگی ہے ۔ اسیں اک پہاڑی تے کھڑے ہوئے ہاں ۔ ساڈے پیراں دے ہیٹھاں میدان تے اک ڈھلان پھیلی ہوئی ہے جس وچّ سورج دی روشنی اویں چمک رہی ہے جویں اسدی پرچھائی شیشے وچّ پے رہی ہووے ۔ ساڈے پیراں دے کول ہی اک سلیجّ پئی ہوئی ہے جسدی گدی تے لال کپڑا لگا ہویا ہے ۔ "چلو نادیہ، اک وار پھسلیئے !" میں نادیہ نوں کیہا، "صرف اک وار ! گھبراؤ نہیں، سانوں کجھ نہیں ہووےگا، اسیں ٹھیک–ٹھاک ہیٹھاں پہنچ جاوانگے ۔" لیکن نادیہ ڈر رہی ہے ۔ اتھوں، پہاڑی دے کگار توں، ہیٹھاں میدان تکّ دا رستہ اسنوں بے حدّ لمبا لگّ رہا ہے ۔ اوہ ڈر نال پیلی پے گئی ہے ۔ جدوں اوہ اتوں ہیٹھاں ولّ جھاکدی ہے اتے جدوں میں اس نوں سلیجّ تے بیٹھن نوں کہندا ہاں تاں جویں اسدا دم نکل جاندا ہے ۔ میں سوچدا ہاں–– لیکن پھر کی ہووےگا، جدوں اوہ ہیٹھاں پھسلن دا خطرہ اٹھا لویگی ! اوہ تاں ڈر نال مر ہی جاوے گی جاں پاگل ہی ہ...
ایک تبصرہ شائع کریں
مزید پڑھیں

سورنی :احسن افضل رندھاوا

سورنی افضل احسن رندھاوا چوتھے بندے پچھیا، "ہنگورا کون دیویگا؟" "میں،" پنجویں آکھیا، "ہنگورا دین دی واری میری اے!" چوتھے بندے کھنگھورا مار کے جویں سنگھ صاف کیتا۔ پہلا بندہ جہڑا دوجے تے تیجے وانگ اپنی گلّ سنا کے اپنے امتحان وچوں لنگھ چکیا سی، چوتھے دے سوال تے پھیر اوہ کھنگھورا مار کے سنگھ صاف کرن 'تے نمھا جیہا ہسّ پیا۔ چوتھے دا سوال ہی ادھورا جیہا سی۔ کیوں جو کہانی وچ ہنگورا دین دی لوڑ ہی کوئی نہیں سی۔ ہنگورا تے کہانی سنن والے نوں جگائی رکھن لئی ہندا اے، تے اوہ سارے پوریاں اکھاں کھولھ کے جاگ رہے سن۔ پھیر وی اوہناں ایہہ متھّ لیا ہویا سی کہ کہنوں کون ہنگورا بھریگا۔ جویں پہلے دا دوجے، دوجے دا تیجے، تیجے دا چوتھے دے ہنگورا دتیوں بناں ای کم چل گیا، اوویں ہی چوتھے دا ہنگورا پنجویں دینا سی۔ متھی ہوئی گلّ نوں پھیر پچھن دی کی لوڑ؟ تے کھنگھورا کیوں؟ کھنگھورے دیاں کئی قسماں تے کئی معنے ہندے نے۔ کھنگھورا اپنے ہون دا اعلان کرن لئی ماریا جاندا اے۔ کسے ویلے دھیاں بھیناں والے ویہڑے وڑن والا کھنگھورا مار کے اپنے آؤن دا کنڈا کھڑکاؤندا اے۔ کسے ویلے منڈے-کھنڈے ٹریاں ج...
ایک تبصرہ شائع کریں
مزید پڑھیں

منگتا

اینتون چیخوف ‘‘سر، مینوں بھکھ لگی ہے۔ ربّ دی سونہہ میں تنّ دناں توں کجھ نہیں کھادھا۔ پنج سال میں سکول ماسٹر رہا اتے اپنے اک ساتھی کرمچاری دیاں سازشاں کرکے نوکری توں ہتھ دھو بیٹھا۔ ہن میں سال بھر توں وہلا پھردا ہاں۔” پیٹرسبرگ دے وکیل سکووتسو نے اس دے نیلے پھٹے پرانے اوورکوٹ، اس دیاں شرابی اکھاں تے اس دیاں گلھاں ’تے پئے لال داغاں ولّ ویکھیا اتے اس نوں لگیا کہ میں اس آدمی نوں پہلاں وی کتے ویکھیا ہے۔ ‘‘ہن مینوں کالوگا وچّ نوکری دی پیش کش ہوئی ہے،” منگتے نے اپنی گلّ جاری رکھی، ‘‘پر میرے کول اتھے جان لئی کوئی سادھن نہیں۔ کرپا کرکے میری مدد کرو۔ مینوں کہن لگیاں شرم آؤندی ہے، پر میں حالات توں مجبور ہاں۔” سکووتسو نوں اچانک یاد آ گیا۔ ‘‘سن، پرسوں توں مینوں سڈووے گلی وچّ ملیا سی،” اس نے آکھیا، ‘‘ادوں توں مینوں ایہہ نہیں سی آکھیا کہ میں سکول ماسٹر رہا ہاں۔ توں تاں آکھیا سی کہ میں ودیارتھی ہندا سی تے میرا ناؤں کٹّ دتا گیا ہے۔ یاد آیا؟” ‘‘میں تاں سکول ماسٹر ہندا سی،” اس نے گھبراہٹ وچّ ہولی ہولی آکھیا، ‘‘آکھوں، تاں اس دا ثبوت دے سکدا ہاں۔” ‘‘جھوٹھ بہت ہو گیا۔ توں اپنے آپ نوں ودیارتھی کیہا سی تے...
ایک تبصرہ شائع کریں
مزید پڑھیں